Opening Mikwezaal met studiedag
Op 11 april opende het Limburgs Museum in Venlo de nieuwe aanbouw. Hierin heeft ook het dertiende-eeuwse mikwe, dat werd aangetroffen bij opgravingen in de binnenstad van Venlo, een plaats gekregen. Het oudste Joodse archeologische monument van Nederland werd in september 2011 met een speciaal transport overgebracht naar het Limburgs Museum.
Bron: Persbericht Limburgs Museum Venlo
Ter gelegenheid van de opening zijn vanaf 3 mei foto’s te zien van de Amerikaanse Janice Rubin. Met een onderwatercamera fotografeerde ze modellen die zich onderdompelen in het water van een mikwe. Het resulteerde in poëtische, intieme impressies die een mooi contrapunt vormen in de zaal met archeologische resten. Het eeuwenoude ritueel van spirituele reiniging door een bad in heilig water krijgt letterlijk body.
Het mikwe speelt een essentiële rol in het bestaan van traditioneel levende Joden. Het mikwe wordt bezocht door vrouwen kort voor hun huwelijk en vervolgens na iedere menstruatie. Joodse mannen bezoeken het bad vlak voor belangrijke feest- of herdenkingsdagen. Servies en bestek worden eenmalig in het bad ondergedompeld voordat ze in de koosjere keuken worden gebruikt. Een mikwebezoek is een strikte privéaangelegenheid die nooit wordt gefotografeerd. Janice Rubin wilde het toch in beeld brengen en zette het bezoek in scene met modellen.
Mikwe
De vondst van het dertiende-eeuwse mikwe in de binnenstad van Venlo heeft een nieuw licht geworpen op de geschiedenis van het gebied tussen Rijn en Maas. Een van de landsheren, de graaf van Gelre, wilde vermoedelijk zijn rol in het spel om de macht verstevigen. Om de financiële positie van Venlo als handelsnederzetting te verbeteren, stond hij waarschijnlijk de vestiging van Joden uit Keulen toe. De nieuwkomers lieten een voor die dagen luxueus ritueel badhuis bouwen. Het mikwe is enkele decennia in gebruik gebleven. Rond het midden van de veertiende eeuw kreeg het een andere functie. Het werd onder meer gebruikt als beerput.
De exacte reden van deze ontheiliging staat niet vast. Mogelijk is er een samenhang met de pestepidemieën die Europa in de veertiende eeuw teisterden. Omdat er indertijd geen verband werd gelegd tussen hygiëne en pest, zocht men naar een andere oorzaak voor de plaag die in korte tijd honderdduizenden mensenlevens eiste. De Joden werden aangewezen als de schuldigen die de pest hadden verspreid. Overal in Europa vonden vervolgingen en pogroms plaats. Het zou geruime tijd duren voor Joods leven en cultuur zich weer herstelden.
Studiemiddag
Ook op donderdag 3 mei aanstaande organiseert het Limburgs Museum een interessante studiemiddag over de Joodse geschiedenis van Limburg. Het programma ziet er als volgt uit:
13.30 uur Welkom door Jos Schatorjé (Limburgs Museum)
13.45 uur Het mikwe van Venlo door Frans Hermans (Gemeentearchief Venlo)
14.30 uur Joods leven in Limburg 1880 tot 1940 door Ger Kockelkorn (Synagoge Meerssen)
15.13 uur Pauze
15.30 uur De Holocaust in Limburg door Herman van Rens (oud-huisarts, Holocaust- en Genocidewetenschapper)
16.15 uur Opvang en zorg voor Joden na WO II door Binyomin Jacobs (Opperrabbijn)
Inlichtingen over deze studiedag via info@limburgsmuseum.nl.
De opening van de zaal betekent niet dat ze voltooid is. Nog geruime tijd zal gewerkt worden aan de restauratie van het mikwe. Eind 2013 is de definitieve inrichting klaar als onderdeel van een nieuwe spectaculaire archeologische presentatie.