Geheimen burggraaf verder onthuld
Voor de tweede keer in een halfjaar tijd zijn resten van de voormalige dorpsgracht van Venray blootgelegd. De burggraaf werd vermoedelijk in de twaalfde eeuw gegraven. Het doel: de inwoners bescherming bieden in roerige tijden.
Bron: Dagblad de Limburger
Door: Peter Heesen
Of de dorpsgracht nodig was?! “Amateur-historicus Koos Swinkels lacht. „In het gemeentearchief zitten veel rekeningen van afbetalingen van brandschattingen; bedragen om brandstichting en plundering af te kopen. Venray is vaak in de fik gestoken door soldaten. Het dorp lag vlakbij de Maas, een belangrijke vaarroute van noord naar zuid. Vooral in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) is veel vernield.” Maar ook eerder, memoreert Swinkels. „De Grote Kerk is in 1465 gebouwd. Dat was nodig omdat de voorganger mede door oorlogshandelingen zwaar beschadigd was.” De burggraaf was een gracht om de oude kern van Venray heen. Aangelegd in de twaalfde eeuw om de inwoners bescherming te bieden tegen struikrovers en plunderaars. Het dorp was bereikbaar via drie doorgangen over de gracht, waarvan twee vaste en een brug. De entrees konden in noodgevallen worden afgesloten met draaihekken. Tegen gewapende soldaten hadden de burgers echter weinig kans. Toen de aanvallers ook nog vuurwapens kregen was het afschrikwekkend effect van een burggraaf nauwelijks meer dan nihil. Ook al beschikte Venray over liefst drie schutterijen.
Swinkels: „Aan exercitie werd niets gedaan, maar mogelijk vervulden de schutters wel de functie van poortwachter.” Daar kwam bij dat vanaf de vijftiende eeuw al woningen buiten het verdedigingswerk werden gebouwd. Wellicht is de gracht tot 1700 toch in ere gehouden omdat ze één belangrijke functie hield: het afvoeren van overtollig regenwater uit het centrum in de richting van de Landweerd en Bosschuizen. Daarna raakte de gracht in verval en werd ze gedempt. De laatste stukken werden honderd jaar geleden dichtgegooid.
Hoe achteloos de sporen uit het verleden werden weggewist, zo enthousiast worden ze heden ten dage begroet. Op basis van archeologische vondsten is de dorpsgracht gereconstrueerd. Swinkels heeft de loop ingetekend op een Pruisische kadasterkaart uit de achttiende eeuw, de oudst bekende plattegrond van Venray. Afgelopen week werd weer een puzzelstukje gevonden. Op de Marktstraat werden mergeiblokken gevonden. Het betreft vermoedelijk het restant van de fundering van het poortgebouw van één van de drie doorgangen. „Een mooie vondst”, jubelt Koos Swinkels.