Provinciaal archeologiebeleid

Limburg is de rijkste archeologische provincie van Nederland. Dat mag gezien worden. Van onder de grond naar bovengronds. Van stoffig materiaal naar opgepoetste pracht en praal. De Limburgse archeologie verdient het om geëtaleerd te worden. Met andere woorden: archeologie in de etalage! Verantwoordelijk gedeputeerde Hans Teunissen (Archeologie) ziet het als een uitdaging om de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de Limburgse archeologie te vergroten.

De oudste sporen van menselijke beschaving in Limburg dateren van 250.00 jaar voor het begin van onze jaartelling. Het betreft een kamp in de Bevédèregroeve bij Mastricht. Ook  in Midden- en Noord-Limburg zijn tal van archeologische vondsten gedaan.

Veel opgegraven materiaal bevindt zich in musea en depots. Daardoor komen we er niet geregeld mee in aanraking en staat het verre verleden voor velen ook letterlijk ver van ons af. De Provincie Limburg wil de komende jaren een impuls geven aan de zichtbaarheid van ons archeologische erfgoed. Zij gaat het in de etalage zetten, onder de mensen brengen, zodat je er letterlijk tegenaan kunt lopen.

Om dat te realiseren heeft de Provincie Limburg voor de periode 2016-2019 een actieprogramma opgesteld. Voor de uitvoering daarvan is een bedrag van € 4,3 miljoen beschikbaar.

Venster 1: Archeologie in beeld en binnen bereik

Om archeologie zichtbaar te krijgen, moet er een nieuw aantrekkelijk en goed toegankelijk provinciaal depot komen, waar vondsten en opgravingsdossiers te ervaren, te raadplegen en te bestuderen zijn. In 2017 is Limburg gastprovincie voor het jaarlijkse congres van de European Association of Archaeologists. Innovatieve technieken bieden kansen om het verleden op een eigentijdse en levendige manier met het heden te verbinden. Voor deze actielijn is € 2,5 miljoen beschikbaar.

Venster 2: Archeologie in verbinding

Deze actielijn is er op gericht om de archeologie vanuit het isolement van de ruimtelijke ordening te verbinden met de dagelijkse leefwereld van de Limburgers en bezoekers van de provincie. De driehoek monumenten - immaterieel erfgoed - archeologie biedt volop kansen om die verbinding te leggen. Voor deze actielijn is € 1 miljoen beschikbaar.

Venster 3: Archeologische basis op orde

Deze actielijn is er op gericht dat de wettelijke archeologische verplichtingen in heel Limburg doelgericht en efficiënt worden ingevuld. Om meer te kunnen doen met bestaande kennis is behoefte aan gestandaardiseerde en uniforme data. Voor deze actielijn is €800.000 beschikbaar.

Kennisstand Limburgse archeologie

Op verzoek van het Beleidsplatform Erfgoed Limburg - een samenwerking van Limburgse gemeenten en Provincie - is een omvangrijke hoeveelheid beschikbare archeologische kennis samengevoegd.

Dat heeft geleid tot drie publicaties die samen een actueel overzicht geven van de kennis per periode, per thema en per landschap. De publicaties heten Vroege prehistorie (pdf, 4 MB), Late prehistorie (pdf, 2 MB) en Romeinse Tijd (pdf, 3 MB).

Het initiatief voor deze zg. actuele kennisstand komt voort uit de behoefte de omvangrijke kennis die in Limburg beschikbaar is, helder te documenteren én centraal te delen. Dit moet leiden tot efficiënter archeologisch onderzoek.

Beleidsprogramma archeologie maasvallei

Voor de Maasvallei is de doelstelling toe te werken naar een efficiënt en effectief beleid. Daarbij wordt het archeologisch belang zorgvuldig gewogen bij integrale projecten die bijdragen aan de hoogwaterbescherming van Limburg. De nadruk ligt op kennis, kostenefficiëntere onderzoeken en meer duidelijkheid over de aard en omvang van die onderzoeken. 

De Provincie Limburg doet dit nadrukkelijk in overleg en samenspraak met onze partners zoals: gemeenten, Rijk en initiatiefnemers. De Provincie Limburg kiest voor een procesaanpak via de volgende zes pijlers:

  1. inhoudelijke kennisborging
  2. landschappelijk onderzoek Maasvallei door toepassen van de Verkenning plus
  3. toewerken naar verdere onderzoeksoptimalisatie en pilots
  4. creëren en behouden van draagvlak
  5. ontwikkelen van selectiebeleid en
  6. verkennen van alternatieve financieringsvormen.

Elke pijler kent zijn eigen aanpak waarbij steeds geëvalueerd wordt wat de bevindingen betekenen voor het vervolg en waar bijstelling nodig is. Alle tussenproducten komen in 2015 beschikbaar en zullen hier beschikbaar gesteld worden. Om een indruk te krijgen van enkele inhoudelijke resultaten verwijzen wij u naar:

Contact

Karianne Schmitz-Winthagen, kl.winthagen@prvlimburg.nl, tel: (043) 389 8960

Via Belgica

'Via Belgica' is de door archeologen bedachte naam van een 400 kilometer lange Romeinse hoofdweg, die in de Romeinse tijd de Franse zeekust met het Duitse Rijnland verbond. Voor het beleefbaar en zichtbaar maken van deze Romeinse route heeft de provincie Limburg in 2005 de visie ‘Verleden op weg naar de toekomst’ opgesteld. Samen met partners wordt gewerkt aan projecten die hieraan bijdragen.

Route Via Belgica

De weg liep - ten opzichte van de huidige landsgrenzen - dwars door Zuid-Limburg. De Via Belgica kwam bij Maastricht de grens over en vervolgde haar weg langs Meerssen, Valkenburg en Voerendaal naar Heerlen en tenslotte Landgraaf. Bij Rimburg stak de Via Belgica de grens met Duitsland over. De route van de Via Belgica is te raadplegen op de site www.viabelgicadigitalis.nl.  Gebruik van deze site op Uw mobiel in het veld voert U op langs de ‘lieux de memoires’ van de Via Belgica in het huidige landschap. De toepassing richt zich op verschillende doelgroepen: jeugd, volwassenen en wetenschappers.

Via Belgica partners

De partners in het project zijn: provincie Limburg, Parkstad Limburg, Historisch Goud / Thermenmuseum en de gemeenten: Heerlen. Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Valkenburg a/d Geul, Voerendaal en Simpelveld. Voor het beleefbaar en zichtbaar maken van de Via Belgica hebben de partners in Rimburg (2008) een convenant afgesloten. De website is: www.viabelgica.nl.

Contact

Marian Janssen, maa.janssen@prvlimburg.nl, tel: (043) 389 7363

Archeologisch depot voor bodemvondsten

Niet alle archeologische waarden kunnen in de bodem behouden blijven. De vondsten en de documentatie van de meeste officiële archeologische opgravingen in Limburg komen in beheer van het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten. Dit depot is gehuisvest in de depotruimtes van het Centre Céramique te Maastricht. Het hier beheerde vondstmateriaal en het archeologisch archief kan door wetenschappers en andere geïnteresseerden op afspraak geraadpleegd worden. Een deel van het materiaal is doorgaand in bruikleen aan musea, archeologische onderzoeksinstellingen en tentoonstellingen. Veel topstukken zijn permanent te bezichtigen in het Limburgs Museum te Venlo.

Aanlevervoorwaarden depot (pdf, 124 KB)

Contact

Sjeng Kusters, sjj.kusters@prvlimburg.nl, tel. (043) 389 7049

Provinciale archeologische aandachtsgebieden

De Provincie Limburg heeft in maart 2008 besloten haar verantwoordelijkheid voor archeologie te gaan beperken tot waarden van provinciaal belang. Daartoe heeft ze een aantal zgn. archeologische aandachtsgebieden aangewezen. Dit zijn representatieve en relatief gave delen van de verschillende Limburgse cultuurlandschappen met een groot potentieel aan archeologische waarden.

De Provincie wil zich inzetten voor het behoud en onderzoek van archeologische waarden in deze gebieden. Het betreft zes soorten gebieden, verspreid over 16 verschillende gemeenten. Het uitgangspunt hierbij is niet de bescherming van het gehele aandachtsgebied. Het is immers niet van te voren bekend welke waarden aanwezig zijn en waar de vindplaatsen exact liggen. Basisprincipe voor het beleid is een hoge kwaliteit van het archeologisch onderzoek. Omdat niet alle vindplaatsen even belangrijk zijn en niet alle waardevolle vindplaatsen behouden kunnen blijven, zullen in het gehele archeologische onderzoekstraject keuzes gemaakt moeten worden. Ruimtelijke ontwikkelingen kunnen dus wel plaatsvinden in de geselecteerde gebieden, maar alleen als er in een vroegtijdig stadium adequaat archeologisch onderzoek wordt verricht. Er worden immers waarden verwacht die van provinciaal belang zijn.

De te hanteren ondergrenzen en onderzoeksmethoden voor archeologisch onderzoek zijn verwoord in hoofdstuk 8 en 9 van het Archeologisch Selectiedocument; Provinciale archeologische aandachtsgebieden.

In 2014 zijn de archeologische aandachtsgebieden verankerd in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL). 

Evaluatie archeologisch onderzoek

Om richting en uitvoering te geven aan ons eigen archeologiebeleid en als hulpmiddel voor gemeenten bij het richting geven en uitvoeren van hun archeologiebeleid is het belangrijk om de bestaande situatie in beeld te hebben. Wat is al bekend van een gebied aan archeologische kennis. Met enige regelmaat laten wij daarom zowel een kwalitatieve als een kwantitatieve analyse uitvoeren.

Hieronder treft u de archeologiebalans (kwantitatieve analyse) van 2006 en 2012 aan en de inhoudelijke evaluatie (kwalitatieve evaluatie) van 2008. Momenteel wordt er gewerkt aan een actualisatie van de inhoudelijke evaluatie van 2008. Zodra deze beschikbaar is zal deze ook hier beschikbaar worden gesteld.

Contact

B. Moonen, bj.moonen@prvlimburg.nl, tel. +31 6 15 09 00 57



Laatst bewerkt op 24-01-2017