De omgevingsvergunning en rijksmonumenten

Voor het veranderen van een gebouwd of aangelegd rijksmonument of een bouwwerk binnen een beschermd gezicht is in veel gevallen een omgevingsvergunning nodig. Ook inpandige werkzaamheden aan de constructie, de indeling of de interieurafwerking van een monument vallen onder de vergunningplicht. Net als aangelegde elementen zoals tuinen en parken.

Voorbeelden van veranderingen waar een omgevingsvergunning voor nodig is:

  • Bouwplannen
  • Sloopplannen
  • Grondverzet
  • Afwijken van het bestemmingsplan
  • Wijzigen van het monument

Speciaal voor gemeenten heeft de Rijksdienst de handleiding Rijksmonumenten in de omgevingsvergunning ontwikkeld

Advies als nog niets op papier staat

Geadviseerd wordt het plan eerst met behulp van een (restauratie)architect uit te werken tot een idee, schets of een plan op papier. Betrek de erfgoedambtenaar, maak een afspraak op het gemeentehuis of bij het rijksmonument en zoek algemene informatie relevant voor een vervolgstap, zoals:

Wanneer is een omgevingsvergunning nodig?

Controleer in het rijksmonumentenregister of het gebouw of de (groene) aanleg beschermd is als rijksmonument. Een aantal ingrepen is vergunningvrij. Voor alle andere ingrepen is wel een omgevingsvergunning nodig.

Ingrepen waarbij de Rijksdienst adviseert

De RCE vervult een adviesrol op verzoek van de gemeente bij bepaalde ingrepen:

  • (gedeeltelijke) sloop;
  • ingrijpende wijziging voor zover de gevolgen vergelijkbaar zijn met de gevolgen van (gedeeltelijke) sloop;
  • reconstructie;
  • herbestemming.

Bekijk voorbeelden of toelichting

Advies voorafgaand aan het indienen van een aanvraag omgevingsvergunning

Het is het beste om voor het indienen van een aanvraag omgevingsvergunning  contact met de gemeente of een omgevingsdienst te zoeken. Het is in dit voortraject al mogelijk om advies te vragen aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Dit moment leent zich goed voor kennisuitwisseling en anticipeert op de Omgevingswet.

Een eerste contact tussen de eigenaar en de gemeente is het moment om algemene informatie te geven over de mogelijkheden voor het wijzigen en herstellen van een rijksmonument. Controleer in het rijksmonumentenregister of het gebouw of de (groene) aanleg beschermd is als rijksmonument. Betrek de collega erfgoed binnen de gemeente (indien van toepassing) bij alle vormen van vooroverleg. Bekijk in de wegwijzer wanneer en hoe u de Rijksdienst kunt betrekken in het voortraject.

Advies bij een visie, schets of uitgewerkt plan op papier

Als het idee is een uitgewerkt tot een visie, schets of een plan op papier, is het mogelijk advies te vragen aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, namens de minister van OCW. Stem het moment van een adviesverzoek af met de collega erfgoed binnen de gemeente (indien van toepassing). De Rijksdienst vervult een adviesrol op verzoek van de gemeente als het gaat om ingrepen waarvoor een adviesplicht geldt.

Voor een adviesverzoek aan de Rijksdienst voorafgaand aan een aanvraag omgevingsvergunning, hoeft het plan nog niet tot in detail te zijn uitgewerkt.

Vormen van advies

Een gemeente of omgevingsdienst kan de Rijksdienst in het voortraject op verschillende manieren betrekken:

  • bouwplanoverleg van het steunpunt cultureel erfgoed (een mondelinge uitwisseling in de vorm van een overleg);
  • preadvies (een schriftelijk advies op verzoek van gemeenten).

Voor een adviesverzoek aan de Rijksdienst voorafgaand aan een aanvraag omgevingsvergunning, hoeft het plan nog niet tot in detail te zijn uitgewerkt.

Hoe vraag ik advies?

  • Mondeling overleg kan door gemeenten aangevraagd worden door het plan te agenderen voor een bouwplanoverleg.
  • Een preadvies wordt schriftelijk aangevraagd.

Benodigde stukken voor advies

In het voortraject is niet altijd alle informatie beschikbaar. Dat is niet erg. Een plan hoeft niet tot in detail te zijn uitgewerkt. Lever voor een bouwplanoverleg of een preadvies alle stukken aan die op dat moment beschikbaar zijn. Het gaat om informatie die de opgave, de ingreep, de monumentale waarde en de kwaliteit van het herstel verduidelijken.

Voorbeelden benodigde informatie

  • de monumentale waarde van het rijksmonument, bijvoorbeeld historische afbeeldingen, ontwerptekeningen of een cultuurhistorisch onderzoek, ook als dit al een aantal jaar oud is;
  • de te slopen onderdelen, bijvoorbeeld een slooptekening;
  • de toe te voegen onderdelen, bijvoorbeeld schetsen of tekeningen bestaand en nieuwe toestand;
  • de technische staat, de gebreken en de wijze van herstel bijvoorbeeld een technische opname, gebrekentekening en een werkomschrijving.

Wat staat in een advies?

De Rijksdienst adviseert op basis van inhoudelijke deskundigheid, heldere uitgangspunten en duidelijke overwegingen. Dit proces is inzichtelijk gemaakt in het zogenaamde Uitgangspuntendocument advisering gebouwde en groene rijksmonumenten.



Laatst bewerkt op 29-08-2019